Samsun Büyükşehir Belediyesi, Ladik ilçesi Büyükalan Mahallesi'nde yer alan ve Türkiye'nin en büyük hareketli panel sistemine sahip Güneş Enerji Santrali'nde (GES) dikkat çeken bir tarımsal projeye imza attı. Yaklaşık 600 dekarlık bir alana kurulu olan ve kamu eliyle orta gerilim seviyesinde şebekeye enerji sağlayan bu dev tesiste, elektrik üretiminin yanı sıra toprak verimliliğini artırmak ve kullanılmayan alanları ekonomiye kazandırmak amacıyla Agrivoltaik Tarım Uygulaması hayata geçirildi. Güneş enerjisi ile tarımsal faaliyetlerin aynı sahada eş zamanlı yürütülmesini hedefleyen bu çalışma kapsamında, paneller arasındaki 4 metrelik boşluklar değerlendirilerek tıbbi aromatik bitki yetiştiriciliğine yönelik bir Ar-Ge projesi başlatıldı.
Dört farklı bitki türü seçildi
Proje kapsamında lavanta, tıbbi nane, kekik ve ada çayı olmak üzere dört farklı bitki türü belirlendi. Ocak ve şubat aylarında başlayan hazırlık sürecinde toprak analizleri yapılarak iyileştirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Bölgenin toprak yapısı ve rakım özellikleri dikkate alınarak, 1000 metre rakımdaki bu santral sahasında uygun bitki türlerinin seçimi yapıldı. Toprak derinliğinin 30-40 santimetre ile sınırlı olduğu alanda, kök yapısı derine inmeyen bitkiler seçilerek mayıs ayında toplam 3 bin 300 fide toprakla buluşturuldu.
Samsun Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı Ziraat Yüksek Mühendisi Hicran Çıkış Kanca, projenin detaylarını şu sözlerle anlattı: "Büyükşehir Belediyemize bağlı Samsun GES tesisimiz var. Burada mevcutta 600 dekarlık bir alanda GES santralimiz mevcut.
Bunun altında biz alana gittiğimizde, 165 dekarlık ekleyebilecek bir alan olduğunu tespit ettik. Ar-Ge amaçlı bu sahada her panel arasındaki 4 metrelik mesafede, sahaya uygun olan tıbbi aromatik bitkileri seçtik.
Bizim mevcuttaki bu alanımız 1000 rakıma sahip. 1000 rakımda yetişebilecek tıbbi aromatik bitkileri tespit ettik.
Önce toprak analizi daha sonra da toprak iyileştirme yaptırdık. Lavanta, tıbbi nane, kekik ve ada çayı yetiştiriciliği gerçekleştirdik.
Projemizde de sosyal paydaşımız Kavak Kadın Kooperatifi'ydi. Ürünlerimizi yetiştirdikten sonra hasadı için Kavak Kadın Kooperatifi'ndeki üyeler de bize eşlik ederek hasat yaptık, ürünleri kuruttuk, ambalajladık ve paketledik.
Şu anda kullanıma ve satışa hazır vaziyetteler."
Toprak iyileştirme çalışmaları yapıldı
Projenin teknik süreçlerine değinen Ziraat Yüksek Mühendisi Hicran Çıkış Kanca, arazinin mera statüsünde olmadığını ve belediyeye ait bir alan olduğunu vurguladı. Toprak verimliliğinin başlangıçta düşük olduğunu belirten Kanca, "Projeyi hazırladıktan sonra sahada ön tespitlerle toprak iyileştirme çalışmalarına başladık.
Dikim yaptığımız tarih nisan-mayıs aylarını buldu. Toprak hazırlıklarımızı bitirdikten sonra mayıs ayında da dikimlerimizi gerçekleştirmiştik.
Bu arazinin bir ÇED raporu vardı. ÇED raporunda burası herhangi bir mera arazisi değildi.
Büyükşehir Belediyesi'ne ait bir alandı. Toprak verimliliği de çok yüksek değildi.
Toprak bitki derinliği ancak 30-40 santimetreye kadar inebiliyordu. Biz bitkileri de seçerken kök derinliği çok derine inmeyecek şekilde bitkileri seçtik ve toprakta da iyileştirme çalışması yaptık.
Sonrasında 3 bin 300 adet Ar-Ge amaçlı fide ektik. Bizim her bir sıramız 120 metre uzunluğunda.
Bu 120 metre uzunluğundaki 12 sıranın arasına ektiğimiz 4 bitki, 3 bin 300 fidana denk gelecek şekilde dikimlerini gerçekleştirdik" ifadelerini kullandı.
Ürünler satışa hazır hale getirildi
Elde edilen ürünlerin hasat süreci, Kavak Kadın Kooperatifi üyelerinin aktif katılımıyla gerçekleştirildi. Toplanan lavanta, nane, kekik ve ada çayları, uygun koşullarda kurutulduktan sonra ambalajlanarak paketlendi.
Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin öncülüğünde yürütülen bu çalışma, GES sahalarının sadece enerji üretimiyle sınırlı kalmayıp, tarımsal verimlilik ve sosyal kalkınma için de kullanılabileceğini kanıtladı. Proje sonunda elde edilen ürünlerin, hem bölge ekonomisine katkı sağlaması hem de kooperatif aracılığıyla satışa sunularak sürdürülebilir bir model oluşturması hedefleniyor.
Bölgedeki 1000 rakımlı arazide gerçekleştirilen bu uygulama, Türkiye'deki diğer güneş enerjisi santralleri için de örnek teşkil edebilecek bir tarımsal dönüşüm projesi olarak öne çıkıyor.
